Dromologio V

10 Jun 2003
Dromologio V

Παρουσίαση και Κριτικές
Presentation and Critiques

 

 

 

Ανδρέας Γιαννούτσος, Διευθυντής Εικαστικού Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης Λάρισας

Ρώτησε ο σκαραβαίος το Μανδραγόρα, στη ζωή τι μας κερδίζει; Μια επιθυμία ορίου και μορφών, είπε ο Μανδραγόρας, η αγάπη για όλα όσα μπορούν να εξηγηθούν με χρώματα και ήχους, ο φόβος της συγκίνησης που μας περιμένει στο δρόμο. Η Βιβή Τσιόγκα είναι ζωγράφος. Οι εικόνες της, με αιχμηρή την αίσθηση του πρωτότυπου, της παιδικής γραφής και απλότητας, μας αιφνιδιάζουν. Απορρέουν και βρίσκουν το νόημα τους μέσα από μια αφθονία ζωγραφικών διαπιστώσεων αλλά και στοιχείων ποίησης. Σε μια ανάσυρση σχημάτων από τον πέραν του ορατού κόσμο αναδεικνύει καταλυτικά ως λυρική εκδοχή, μικροψιθύρους, οσμώσεις και χρωματικά θροΐσματα. Γεμίζει το λευκό με ήχους και συγκινησιακά σχήματα. περιγράφει ταξίδια του ουρανού. παρασύρεται στην κρυφή σαγήνη του παράδοξου με αφτιασίδωτα στολίδια για να διαπιστώσει φυσικές λεπτές ισορροπίες και κοσμικές αρθρώσεις, ευτυχείς σιωπές και ευαίσθητες διαβαθμίσεις ζωής. Τραγουδά την προσπάθεια μιας όμορφης μέρας. Ρέουσα στο φετινό Μάη γεμίζει το Εικαστικό με κορυφαίες συγκινήσεις. Εύχομαι να τη φωτίζει πάντα ένα αστέρι δίχως κινδύνους, να ανθίζει πάντα η ζωή και ζωγραφική της.

 

Εμμανουήλ Μαυρομμάτης, Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης

Η ζωγραφική εργασία την οποία παρουσιάζει η Βιβή Τσιόγκα, στην πρώτη της αυτή ατομική έκθεση, είναι το αποτέλεσμα μιας πολύ μακράς εσωτερικής της προετοιμασίας στο επίπεδο της περισυλλογής-και της πρακτικής άσκησης και σκέψης. Η εντατική της απασχόληση όλα αυτά τα χρόνια, μετά το τέλος πολλαπλών και των συχνά απροσανατόλιστων, ασαφών τάσεων της εποχής μας, την βοήθησε να διαισθάνεται το καλλιτεχνικό της αντικείμενο ως μια καθεαυτή και ως απόλυτη έρευνα σχεδιαστικών, προγραμματικών εμπειριών, που απελευθερώνουν τα επίπεδα της φαντασίας από τη διεκδίκηση μιας άμεσης, μιας κοινωνικής ανταπόκρισης. Έτσι έδωσε-με σοφία και με αυστηρή διαισθητική λογική-συστατική διέξοδο στις οργανωτικές δυνάμεις που έχει μέσα της.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η εργασία της Βιβής Τσιόγκα παρουσιάζεται στην αντίληψη μας ως το αποτέλεσμα μιας εντατικής εσωτερικής αναζήτησης για την οποία θα συναντήσουμε αόριστες μόνο παραπομπές στα γεγονότα που μας περιτριγυρίζουν, στην περιοχή της καλλιτεχνικής διεκδίκησης-και αυτό είναι ένα πολύτιμο στοιχείο της προσωπικότητας της. Έχουμε συχνά την εντύπωση, από την παρακολούθηση του έργου της τα τελευταία χρόνια, ότι οι μνήμες από παραδείγματα του σύγχρονου κόσμου της δημιουργίας έχουν μείνει πίσω της και ότι η εργασία της, όπως σήμερα προκύπτει, τείνει να συνδυάσει την εκάστοτε διαδρομή που κατασκευάζει την ίδια εργασία, με την αναγγελία της επόμενης συνέχειας της, που περιλαμβάνεται ήδη, ως ένα στοιχείο δομής της, στην προηγούμενη. Χρησιμοποιεί λοιπόν τις τεχνικές και τις παρατηρήσεις η τις ιδέες που ενσωμάτωσε στην παιδεία της, ως τα στοιχεία ενός πειράματος, μιας δοκιμασίας σε συνθέσεις που προκαλούν και αποκαλύπτουν στα μάτια μας κάθε φορά, μια νέα εικόνα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στη δημιουργία της δεν διεκδικείται το έργο και η τελειωμένη, ή η ολοκληρωμένη δόμηση ενός κόσμου που απορροφάται από την καλλιτεχνική της παρόρμηση ώστε να ταυτίζεται εν τέλη με αυτή και να τελειώνει σε αυτή, αλλά ότι διεκδικείται να ενσωματώνεται η διαδρομή, στον τρόπο της κατασκευής, ως το συστατικό στοιχείο της παράστασης της εικόνας. Αυτή είναι και η ποιότητα μιας μεθόδου έρευνας της καλλιτέχνιδας για την οποία δεν ισχύουν οι διεκδικήσεις μιας κατάληξης, -όπως η κοινωνική απαίτηση επιβάλλει στην εικόνα-αλλά όπου λειτουργούν κυρίως οι μετακινήσεις, από γραμμές και από διαφάνειες η από διεισδύσεις των εικόνων της μιας στην άλλη-καθώς και από τις γραφές αυτών εικόνων ως οι σχεδιασμοί μιας γλώσσας. Καθώς το σχέδιο διασυνδέει σχεδόν κάθετα ως προς την επιφάνεια, τα βαθύτερα και τα προγενέστερα, με τα υπερτιθέμενα πεδία, εμφανίζονται στην εικόνα τις εικονικές γραφές και αυτές είναι η διαφορούμενη ποιότητα μιας διήγησης που δεν χρησιμοποιεί τις λέξεις, αλλά τις οποίες οι εικόνες μοιάζουν με λέξεις. Έτσι, το έργο της Τσιόγκα περιλαμβάνει μια αντιπαλότητα ως το Θετικό στοιχείο της διαμάχης, -να συμφιλιωθεί εκείνο που δεν λέγεται με αυτό το οποίο η εικόνα λέει, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζεται. Αυτή η διαφάνεια, αυτή η παραπομπή της εικόνας στην εικόνα, εξυπακούει ότι η οργάνωση, είναι η κατεξοχήν λογική προϋπόθεση αυτής της εργασίας για την οποία θα ισχύσει ο συνδυασμός μιας τέχνης νοηματικής και μιας τέχνης παραστατικής, -μέσα από το εκάστοτε ειδικό εικονογραφικό και αναγνωρίσιμο νόημα.

Αυτό που θα διαπιστώσουμε, σε μια πρώτη αντίληψη στο έργο της Τσιόγκα, θα είναι η ποιότητα του σχεδίου, ως του κυρίως συστατικού στοιχείου της ζωγραφικής, δηλαδή ως μιας υποβολής του χώρου της μη-παράστασης, του λευκού και του άδειου, μέσω της εικόνας αυτής της άδειας παράστασης. Το άλλο στοιχείο θα είναι η ποιότητα της ύλης ως του οργανωτικού και του προγραμματικού στοιχείου με το οποίο το σχέδιο θα αποκαλυφθεί ως χρώμα και ως η ύλη, ως η σύσταση και ως το δέρμα του χρώματος, Με την τέχνη αυτή στην οποία το σχέδιο αναβιβάζεται στην κατεξοχήν ικανότητα της ζωγραφικής, η Βιβή Τσιόγκα αποκτά την ελευθερία να μεταχειρίζεται οτιδήποτε ως το στοιχείο της εικόνας της και αυτή η εικόνα, στην εν γένει σύγχιση της διεκδίκησης των καιρών μας, δεν θα είναι ούτε ανεικονική ούτε παραστατική, δεν θα είναι ούτε συγκεκριμένη ούτε αφηρημένη, αλλά θα πλέει, στο άδειο που η ίδια εγκαθιστά, ως το τελικό όριο της δομής της. Είναι ο λόγος για τον οποίο η εργασία προκαλεί συχνά την έκπληξη μιας νέας δημιουργίας. Θα προστεθεί όμως ότι ανεξάρτητα από την οποιαδήποτε προκατάληψη για τα είδη και για τις προεκτάσεις της ζωγραφικής, η εργασία της Τσιόγκα θα μπορούσε να μας απασχολήσει και για δύο άλλους λόγους: ο ένας θα είναι ότι επαναφέρει τη μέθοδο, ως το θέμα της δημιουργίας, Ο άλλος θα είναι ότι η οργάνωση της μεθόδου προϋποθέτει τον προγραμματισμό της και ότι το σχέδιο είναι αυτή η ίδια η εγκατάσταση αυτού του προγράμματος. Θα δούμε τότε ως σχεδιαστικές ύλες τα σύνθετα σχέδια της Τσιόγκα και θα εντοπίσουμε τη λειτουργική τους ακεραιότητα.

 

Συραγώ Τσιάρα, Ιστορικός της Τέχνης Επιμελήτρια του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης

Η γραφή της Βιβής Τσιόγκα εστιάζει στα ίχνη που δημιουργούν τα αντικείμενα στην πορεία τους στο χρόνο και στο χώρο. Είναι μια γραφή πλούσια σε λυρισμό και διαισθητική σύλληψη των πραγμάτων, ιδιαίτερα επεξεργασμένη και με σεβασμό στις λεπτές ισορροπίες των όγκων και των μορφών, Τόσο τα σχέδια, όσο και οι πίνακες της συνδυάζουν σε έναν τολμηρό συγκερασμό την ολοκληρωμένη έκφραση των προθέσεων της με την αυτόνομη αξία του non finito, ή της συνεχούς ροής μιας εν δυνάμει εξελικτικής διαδικασίας.

Η πραγματικότητα των αισθήσεων αποτελεί προφανώς το αρχικό πεδίο έμπνευσης και αναφοράς. Η εξονυχιστική παρατήρηση και πλαστική αποτύπωση ανατομικών λεπτομερειών από φυτικά μοτίβα, είναι ένα στοιχείο ορατό στο έργο της, αλλά συγχρόνως διακρίνει κανείς ένα παιχνίδι ανάμεσα σε ό,τι γίνεται αντιληπτό μέσω των αισθήσεων και στην αντανάκλαση του. Οι μορφές της διαχέονται, διυλίζονται και ανα-συντίθενται έχοντας δεχτεί την εξαγνιστική και ζωογόνο επενέργεια του νερού και του φωτός. Η κίνηση -ή καλύτερα- η συνεχής, αργή ροή των μορφών μέσα σε ένα χώρο που διαρκώς μετεξελίσσεται, ανακαλεί στη μνήμη εικόνες του βυθού, του εσωτερικού μικροοργανισμών, αλλά και ενός υπέρλογου, μη αναγνωρίσιμου τοπίου. Η Βιβή Τσιόγκα ενδιαφέρεται έντονα για την υφή και την αίσθηση των υλικών. Τα μέσα της -η γραμμή, το χρώμα, η τεχνική της επικόλλησης, η διακοσμητικότητα της γιαπωνέζικης καλλιγραφίας, στοιχεία που παραπέμπουν στο γραπτό λόγο- ενσωματώνονται δημιουργικά στο έργο της με τελικό στόχο τη δημιουργία ενός νέου εικαστικού χώρου, που αναδεικνύει τη βιωματική διάσταση της προσωπικής της μνήμης και εμπειρίας. Συχνά η μετωπικότητα των εικόνων της διακόπτεται από εμβόλιμα διακοσμητικά στοιχεία με διαφορετική υφή που προσδίδουν την αίσθηση μίας παλίμψηστης γραφής, μιας πολύ-επίπεδης σύνθεσης. Αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στις ιδιαίτερα επεξεργασμένες χρωματικές επιφάνειες και στη γοητεία του κενού που επιτρέπει στις μορφές της να αναπνέουν ελεύθερες στο χώρο και να συνεχίζουν την περιπλάνηση τους πέρα από τα όρια της δισδιάστατης επιφάνειας του καμβά. Ωστόσο, παρατηρεί κανείς τη σοβαρότητα και την επιμονή με την οποία αντιμετωπίζει η καλλιτέχνης τα ζητήματα της οργάνωσης και της σύνθεσης σε μία κατεξοχήν αφαιρετική εικαστική γλώσσα. Εδώ η γραμμή λειτουργεί ως στοιχείο αγκίστρωσης και καθοδήγησης του βλέμματος του θεατή σε μία ζωγραφική που διακατέχεται από έντονη τάση αφηγηματικότητας. Έχοντας εστιάσει την παρουσίαση του έργου της Βιβής Τσιόγκα κυρίως σε ζητήματα πλαστικά, σε τεχνικές και μέσα με τα οποία αισθητοποιεί τις προθέσεις και τα ενδιαφέροντα της, θα ήταν ίσως ελλιπής και μονόπλευρη αυτή η σύντομη επισκόπηση αν δεν αναφερόταν σε πιο προσωπικές πτυχές. Εκτός από την ειλικρίνεια, την ωριμότητα και τη συνθετική της ικανότητα, σ' αυτή την πρώτη συνολική δουλειά της, η Βιβή Τσιόγκα μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε έναν ψυχικό και συναισθηματικό κόσμο ιδιαίτερα πλούσιο και γενναιόδωρο, μία καλλιτεχνική προσωπικότητα που διαθέτει την ικανότητα να αξιοποιεί και να μεταπλάθει δημιουργικά το προϊόν των αισθήσεων της μεταδίδοντας στο θεατή το αίσθημα της εσωτερικής αρμονίας και της ψυχικής ευφορίας.

 

Δείγματα

Attachments

Related Items

Thought